T.C.

BAŞBAKANLIK

SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU

R İ Z E  İ L   S O S Y A L   H İ Z M E T L E R  M Ü D Ü R L Ü Ğ Ü

Özürlü :Doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yetilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, normal yaşamın gereklerine uyamayan kişilerdir.

Özürlülük Oranı: Özürlü olan nüfusun toplam nüfusa oranıdır.

Ortopedik Özürlü :Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik ve fonksiyon kaybı olan kişidir.El, kol, ayak, bacak, parmak ve omurgalarında, kısalık, eksiklik, fazlalık, yokluk, hareket kısıtlığı, şekil bozukluğu, kas güçsüzlüğü, kemik hastalığı olanlar, felçliler, Serabral Palsi, spastikler ve sipina bifida olanlar bu gruba girmektedir.

Görme Özürlü: Tek veya iki gözünde tam veya kısmi görme kaybı veya bozukluğu olan kişidir.

Görme kaybıyla birlikte göz protezi kullananlar, renk körlüğü, gece körlüğü(Tavuk Karası) olanlar bu gruba girer.

İşitme Özürlü: Tek veya iki kulağında tam veya kısmi işitme kaybı olan kişidir.

İşitme cihazı kullananlar da bu gruba girmektedir.

Dil ve Konuşma Özürlü: Herhangi bir nedenle konuşamayan veya konuşmanın hızında, akıcılığında, ifadesinde bozukluk olan ve ses bozukluğu olan kişidir.

İşittiği halde konuşamayan, gırtlağı alınanlar, konuşmak için alet kullananlar, kekemeler, afazi, dil-dudak-damak-çene yapısında bozukluk olanlar bu gruba girmektedir.

Zihinsel Özürlü: Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişidir. Zeka geriliği olanlar(mental retardasyon),Down Sendromu, Fenilketonüri (zeka geriliğine yol açmışsa) bu gruba girer.

Süreğen Hastalık: Kişinin çalışma kapasitesi ve fonksiyonlarının engellenmesine neden olan, sürekli bakım ve tedavi gerektiren hastalıklardır( kan hastalıkları, kalp- damar hastalıkları, sindirim sistemi hastalıkları, idrar yolları ve üreme organı hastalıkları, cilt ve deri hastalıkları, kanserler, endokrin ve metabolik hastalıklar, ruhsal davranış bozuklukları, sinir sistemi hastalıkları, HIV)

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından Devlet İstatistik Enstitüsü’ne yaptırılan “Türkiye Özürlüler Araştırması” ile ülkemizdeki özürlülük profili geniş kapsamlı olarak araştırılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29’dur. Buna göre ülkemizde 8.431.937 kişi özürlü olarak yaşamlarını sürdürmektedir. Özürlülük sadece bu sorunu yaşayan kişiyi değil, ailesini ve yakın çevresini ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak etkileyen bir sorundur.

Özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29’dur. Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlülerin oranı %2.58 iken (yaklaşık 1.8 milyon) süreğen hastalığı olanların oranı ise % 9.70’dir(Yaklaşık 6.6 milyon). Özürlü olma oranları yaş grubu bazında incelendiğinde her iki grupta da ileri yaşlarda artmaktadır. Ancak, bu artış süreğen hastalığı olanlarda diğer özür grubundakilere göre daha fazladır. 0-9 yaş grubunda ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü olanların oranı %1.54 iken 0-9 yaş grubunda süreğen hastalığa sahip olanların oranı % 2.60’tır. Bu oran, ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel özürlü olanlarda 50-59 yaş grubu, süreğen hastalığı olanlarda ise 20-29 yaş grubunda yaklaşık iki katına çıkmaktadır.

Ülkemizde doğumda yaşam beklentisi kadınlarda 70, erkeklerde 66 yıldır. Genel olarak orta yaşa gelindiğinde eğitim ve işle ilgili sorunların çözümlenmiş ve üretken döneme geçilmiş olması istenir. Özürlülerin her yaş grubunda farklı gereksinimleri olmaktadır. Genel bir perspektifle bakıldığında çocukluk döneminde erken tanı ve tedavi, ardından eğitim ve rehabilitasyon hizmetleri, arkasından da işe yerleştirme gelmektedir. Özürlülerin yarısının 34 yaşından küçük olması bu gereksinimlerinin karşılanması için ciddi çabalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

2000 yılı nüfus sayımı sonrası DİE tarafından yayınlanan istatistiklere göre ilimizde 6.786 özürlü bulunduğu belirtilmektedir. Ancak ülke nüfusunun %12,29’unun özürlü olduğu düşünüldüğünde, bu rakamın çok daha fazla olduğu anlaşılmaktadır. Süreğen hastalığı nedeniyle özürlü olan bireylerin sayısı da eklendiğinde, bu sayının merkez, ilçe ve köylerle birlikte 44.973 olduğu tahmin edilmektedir. Bu kadar özürlünün yaşadığı ilde 1 özel teşebbüs tarafından açılan, 1 Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı toplam 2 adet Özürlü Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi bulunmaktadır. Bu merkezlerin hizmet verdiği özürlü sayısı 250-300 civarındadır. Bu merkezlerin özürlülere, özürlü ailelerine sunduğu eğitim, rehabilitasyon hizmetleri fiziksel ve teknolojik yetersizlikler nedeniyle sınırlıdır.

Rize İli 2000 Yılı Yaşayan Kişi Sayısı

Rize İli’nde Özürlü Sayısı

2. Hedef Grubu

Rize İl Merkezi, İlçeleri ve Köylerinde yaşayan erkek-kadın tüm özürlüler.

3. İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar

Belediyeler, İlçe Kaymakamlıkları, Rize M.E.M. Rehberlik Araştırma Merkezi Müdürlüğü, Çaykent İşitme Engelliler Okulu Müdürlüğü, Zehra Usta Zihinsel Engelliler Uygulama Okulu Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü, Jandarma Komutanlıkları, Sivil Savunma Müdürlüğü.

4. Amaç ve Hedefler

Doğal afet vb. durumlarda engellilerin engel durumlarına göre kurtarma ekiplerinin kullanması gereken yöntemleri önceden saptayıp, etkili müdahale yapılmasının sağlanması,

Engellilere yönelik eğitim, mesleki beceri kazandırma kurslarına yönlendirilmelerini sağlamak amacıyla veri tabanı oluşturulması,

5. Proje Faaliyetleri

Rize İli merkez mahalle ve köy muhtarları ile yazışma yapılarak, sorumluluk alanlarında bulunan özürlü bilgilerinin İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne ulaştırılmasının sağlanması,

İlçe Kaymakamlıkları ile yazışma yapılarak, İlçe merkezi ve köylerinde bulunan özürlülerin bilgilerinin İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne ulaştırılmasının sağlanması,

Muhtarlıklar kanalıyla toplanan verilerin bilgisayar ortamına aktarılarak veri tabanının oluşturulması,

Bilgisayar ortamına aktarılan verilerin Rize İl Haritası üzerinde özür türüne göre yerleşiminin yapılması,

Engelli verilerinin CD’ye aktarılarak, arama, kurtarma ve yardım çalışmalarında kullanılmak üzere İl Emniyet Müdürlüğü’ne, Jandarma Komutanlığı’na, Sivil Savunma Müdürlüğü’ne, Belediye Başkanlığı’na gönderilmesi

6. Projenin Yasal Gerekçeleri

2828 sayılı SHÇEK Kanunu 9. madde, Özürlülerle ilgili diğer mevzuat hükümleri.

7. İzleme ve Değerlendirme

Proje kapsamında elde edilen engelli verilerinin ilgili kuruluşlar dışında herhangi bir kurum ya da şahsa verilmemesi hususu titizlikle takip edilmelidir.

Projenin uygulanması esnasında bilgi akışı sürekli kontrol edilerek, aksaklıkların giderilmesi konusunda zaman kaybetmeden müdahale edilmesi gerekmektedir.