T.C.

BAŞBAKANLIK

SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU

R İ Z E  İ L   S O S Y A L   H İ Z M E T L E R  M Ü D Ü R L Ü Ğ Ü

RİZE AİLE DANIŞMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ

VE

GÜLBAHAR HATUN DERNEĞİ

ORTAK ÇALIŞMA RAPORU

(24.02.2006-Gülbahar Hatun Derneği Toplantı Salonu) 

KADINA VE ÇOCUKLARA YÖNELİK ŞİDDETİ ÖNLEME ÇALIŞMALARI 

Rize İli’nde Aile İçi Şiddete Uğrayan Kadınlara Yönelik Hizmetler

n      İlimizde Valiliğimize ait Kadın ve Çocuk Misafirhanesi bulunmaktadır.

n      Bu birimde müracaat eden kadınlara danışmanlık hizmeti sunulmakta, sığınma ihtiyacı hissedenler 7-8 gün misafir edildikten sonra SHÇEK Kadın Konukevlerine tertip edilmektedirler.

n      Misafirhane toplum tarafından bilinen bir yerde olması nedeniyle SHÇEK Kadın Konukevleri Yönetmeliği’nin özüne ters düşmektedir.

n      Yıllık ortalama 6-7 kadın müracaat etmektedir.

Rize Kadın Ve Çocuk Misafirhanesine Müracaat Eden Kadınlar

 Rize Emniyet Müdürlüğü Kayıtlarında Aile İçi Şiddet

Rize’nin Aile Yapısı

l      Rize’de köy aile yapısının geleneksel aile özelliğini devam ettirdiği, bir yandan da çekirdek aile yapısına bir dönüşüm yaşandığını gözlemlemek mümkündür.

l      Köylerden şehir merkezine doğru ağırlıklı olarak mevsimlik olmak üzere sürekli bir göç hareketliliği bulunmaktadır.

l      Şehir merkezinde çekirdek aile yapısına dönüşle birlikte, geleneksel yapısını sürdüren ailelere de rastlanmaktadır.

l      Şehir merkezinde geleneksel aile yapısının sürdürülmesinde köy kökenli aile sayısının fazla olmasının etken olduğu düşünülmektedir.

Rize’de Sosyal Hareketlilik

u    Rize’nin ekonomik yapısı çay bitkisinin üretilip işlenmesi üzerine kurulmuştur.

u    Dolayısıyla sosyal hareketlilik çay hasadı dönmelerinde yoğunluk kazanmaktadır. Kış mevsiminde Büyükşehirlere göç hareketiyle birlikte, köyden kent merkezine yönelme nedeniyle kent nüfusunda da bir artış olmaktadır.

u    Rize’nin şehir nüfusu; 78.144 merkezde, 49.176 köylerde olmak üzere toplam 127.320 kişidir. İlçelerle birlikte toplam nüfus; 365.938 kişidir.

Rize’de Sosyal Güvenlik

      Toplam nüfus içerisinde; sosyal güvence sahibi aktif sigortalı ve aile fertleri açısından bakıldığında, 261.331 kişinin sistem dahilinde olduğu görülmektedir.

      Herhangi bir sosyal güvencesi olmayan 45.439 kişinin ise, yeşil kart sahibi olduğu tespit edilmiştir.

      Çay bitkisinin yapısı gereği hasat edildiği bölgede işlenmesi nedeniyle, kamu ve özel sektöre ait çay fabrikalarının yaygın olması, pek çok ailenin sosyal güvenceye sahip olmasını sağlamıştır.

Göç Olgusu

ÖNERİ:

      Ailelilerin yapısal değişikliklerinden kaynaklanan sorunlarına çözüm bulunması için koordineli çalışma başlatılmalıdır. Özellikle köyden kente göç sonucu uyum sorunu yaşayan ebeveyn ve çocuklarına eğitici çalışmalarla destek sağlanması gerekmektedir.

Rize’nin Kadın Profili

Ø      İlimizdeki kadın profiline bakıldığında kırsal kesimde çay hasadının genellikle kadınlar tarafından yapıldığı gözlenmektedir. Çay hasadının Mayıs-Haziran-Eylül aylarında gerçekleştirildiği göz önüne alınırsa, kadınların bu dönemlerde aile hayatına yeterince önem veremediği düşünülebilir.

Ø      Şehir merkezinde ise son yıllarda kadın çalışanların sayısında artış olduğu gözlenmektedir. Ekonomik yetersizlikler nedeniyle aile bütçesine katkıda bulunmaya çalışan kadınlar birçok sorunu göğüslemek zorunda kalmaktadırlar. Ataerkil aile yapısının yoğunlukta olduğu İlimizde, kadının iş yaşamının yanında evde eşinden yeterli desteği görmemesi neniyle çatışma yaşadığı gözlenmektedir.

Şiddetin Dışarıya Yansıtılmaması

ÖNERİ:

            Kadınlarımızın yaşadıkları ekonomik, sosyal, hukuksal ve psikolojik sorunları konusunda danışmanlık hizmeti verilmesi gerekmektedir.

Rize’de Evlilik

u    Rize toplumunda yapılan evliliklere bakıldığında; yarı görücü usulü ile yapılan evliliklerin ağırlıkta olduğunu söyleyebiliriz.

u    Bunun yanında özellikle genç kızların erken yaşlarda aileleri tarafından evlenmeye zorlandıkları da görülmektedir.

u    Gerek baskıyla, gerek duygusal nedenlerle erken yaşta yapılan evliliklerde eşler arasında uyumsuzluk sorunları yaşanmaktadır.

u    Özellikle kadının ve çocuğun zor durumda kalması ile sonuçlanan evliliklerde ailelerin psikolojik ve ekonomik açıdan desteklenmesi gerekmektedir.

u    Çocuklara ise, eşler arasındaki anlaşmazlıklardan en az etkilenmelerini sağlamak amacıyla mesleki çalışma yapılmalıdır.

ÖNERİ:

            Yeni evlenecek çiftlere danışmanlık hizmeti, evlenmiş çiftlere ise aile içi iletişim ve uyum konularında seminerler verilmesi gerekmektedir. Yerel yönetimlerin ve STK’nın da desteği alınarak Aile Danışma Merkezleri’nin Ülkemizin tüm il ve ilçelerinde yaygınlaştırılması sağlanmalıdır.

Yabancı Kadınlar

n      Rize İli’nde; özellikle 1990’lı yıllardan sonra “Sarp Sınır Kapısı”nın serbest ticarete açılması ile birlikte Rusya, Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan gibi Orta Asya ülkeleri ile ticarî ilişkiler kurulmaya başlamıştır.

n      Bunun yanında, ticari amaçlarla ülkemize gelerek fuhuş yapan yabancı uyruklu kadın sayısında zaman içinde bir artış gözlenmiştir.

n      Bu durum Rize’nin aile yapısını önemli ölçüde etkilemiştir ve etkilemeye de devam etmektedir.

Parçalanmış Aileler

      Eşler arası anlaşmazlıklar gibi olağan nedenlerin yanında, evlilik dışı beraberliklerin yaşanması aile bütünlüğünü zedelemiş, ayrılık ve boşanmaların artmasına neden olmuştur.

      Rize Asliye Hukuk Mahkemesi istatistikleri incelendiğinde; 2000 yılında 7, 2001 yılında 28, 2002 yılında 47, 2003 yılında 32, 2004 yılında 36 başvurunun boşanma ile sonuçlandığı görülmüştür.

      2000 yılından sonra boşanma olayları artmıştır.

      Sosyal yardım talebi ile Müdürlüğümüze müracaat eden pek çok kadının sosyal incelemesi yapıldığında, eşinin sorumsuzca davranması nedeniyle ailesinin yükünü yalnız başına üstlenmek zorunda kaldığı sonucu ortaya çıkmıştır.

ÖNERİ:

            Parçalanmış ailelere destek olacak eğitici, tedavi edici, rehberlik amaçlı programların organize edilmesi gerekmektedir.

Sokak Çocukları

n      Rize’de Büyükşehirlerde olduğu gibi yaşamının tamamını sokakta geçiren çocuklara ve gençlere rastlanmamaktadır. Ancak aile ilgisizliği nedeniyle sokaklarda başıboş dolaşan gençlere rastlanmaktadır.

n      Öğrenimine ara vermiş yada örgün eğitimin dışında kalmış olan bu çocukların zaman zaman suça karıştıkları gözlenmektedir.

n      Emniyet Çocuk Şube Müdürlüğü 2004 yılı kayıtlarına bakıldığında suça karışmaları nedeniyle 182 çocuk hakkında işlem yapılmıştır.

n      Bu çocukların aile yapıları incelendiğinde; anne-babanın eğitim, kültür ve sosyo-ekonomik düzeylerinin düşük olduğu ve çocuklarına karşı ilgisiz davrandıkları ifade edilmiştir.

n      Özellikle mafya tiplemelerinin yaygın olduğu T.V. dizilerinden etkilenen gençlerin suça yöneldikleri gözlenmektedir. Ailelerin bu konuda bilinçlendirilerek ergenlik döneminde çocuklarına nasıl yardımcı olacakları konusunda eğitilmeleri gerekmektedir.

ÖNERİ:

            İl Sosyal Hizmet Müdürlüğü, Emniyet Çocuk Şube Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile koordineli çalışarak suçlu çocuklara ve ailelerine yönelik rehabilitasyon programları düzenlenmesi sağlanmalıdır. Bu konuda İllerde bulunan kamu kuruluşları ve Eğitim Fakülteleri ile işbirliği yapılabilir.

Rize’de eğitim

l      2004 yılında İlimiz üniversitelere öğrenci yerleştirme başarısı açısından değerlendirildiğinde ülke sıralamasında 74. sırada bulunmaktadır.

l      Ekonomik açıdan pek çok İl’den iyi durumda olmasına rağmen, eğitim açısından yeterli düzeye ulaşılamamış olması ailelerin eğitime yeterince önem vermemesinden kaynaklanmaktadır.

l      İlimizde, çocuk eğitimi konusunda ailelerin bilinçlendirilmesine yönelik plânlı bir program bulunmamaktadır.

ÖNERİ:

            Ailelere yönelik çocuk psikolojisi, çocukla iletişim, eğitim ve başarıda ailenin rolü vb. konularda seminer çalışmaları yapılmalıdır.