ZİL KALE
1871 tarihli Trabzon vilayeti
salnamesinin 178. Sayfasında Atina kazasına tabi Hemşin nahiyesinde Kale-i
Bala ve Zır namlarında iki harap kale bulunduğu belirtilmektedir.
Bölgenin en dikkate değer eserlerinden
birisidir. İlçe merkezinin 15 km. güneyinde, Fırtına Deresi’nin batı
yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya
kütleis denizden 750 metre dere yatağından yaklaşık 100 metre
yüksekliktedir.
Kale dış surlar, orta surlar ve iç
kaleden meydana gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerine
kurulmuştur. Dış kalenin kapısına kuzeybatı yönündeki patika bir yolla
ulaşılır. Kuzeydeki kapının söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla
orta surlar seviyesine çıkılır. Buradan ikinci bir kapı yardımıyla kale
içerisine girilir.
Kalenin kesin yapılış tarihini
belirtecek veriler yoktur. Mimari unsurlarda buna imkan vermez. A.Bryer
kalenin Trabzon Komnenosları zamanında mahalli derebeyleri tarafından
yapılmış olabileceğini belirtir (14.15. yüzyıl) S. Eyice bu tarihlendirmeye
katılırken ‘Kalenin ilk sahipleri hakkında bir şey söylenemez’ denmektedir.
Bölgenin ilk çağları olduğu gibi orta
çağ tarihi de karanlıktır. Hemşin yörenin İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu
zamanlarında tam olarak mı kısmen mi fethedildiğini bilmiyoruz. Belki de
Bayburt ve İspir’deki Türk Beyleri Varoş Kale, Zil Kale Cihar Kale ve Pazar
Kızkulesi ile denize ulaşan askeri bir kontrol kurmuşlardı ve bu
yolla sahile ulaşmak istiyorlardı.
Osmanlıların bölgeyi fethinden sonra
kale kullanılmaya devam etmiştir. 16.yy başlarında hazırlanan tarih
defterlerin de kalenin adı Kale-i Zir (Aşağı Kale) olarak geçmektedir.
Kalede bulunan 2 el topu 1979 yılında
Trabzon Müzesi’ne getirilerek 440 (79-1-1) ve 441 (79-1-2) ile envantere
kayıt edilmiştir.
Pirinçten döküm olarak yapılmıştır.
Uzunlukları 26 cm. dir. Namlı iç çapları 4-4,5 cm.dir. gövde üzerinde arkada
ateşleme deliği bulunmaktadır. 441 nolu topun gövdesi ve namlusu üzerinde
yedi süs halkası bulunmaktadır.
Kaynak:
http://www.kuzeymavi.com/yaylalar/18.htm
T.C.